Muasır Tekfircilerin Fikrî Kargaşalarına Cevaplar

Ebu Muâz Seyfullah el-Çubukâbâdî

Giriş

بـــــسم الله الرحمن الرحيـــــم

Şüphesiz hamd yalnız Allah’adır. O’na hamd eder, O’ndan yardım ve bağışlanma dileriz. Nefislerimizin şerlerinden, amellerimizin kötülüklerinden Allah’a sığınırız. Allah’ın hidâyet verdiğini kimse saptıramaz. O’nun saptırdığını da kimse doğru yola iletemez. Şehadet ederim ki, Allah’tan başka hak ilâh yoktur. O, bir ve tektir, O’nun ortağı da yoktur. Yine şehadet ederim ki, Muhammed Rasûlüllâh r Allah’ın kulu ve Rasûludur.

‘Ey iman edenler! Allah’tan nasıl korkmak gerekirse öyle korkun ve ancak Müslümanlar olarak ölünüz.’ (Ãl-i İmrân, 3/103)

‘Ey insanlar! Sizi tek bir candan yaratan ve ondan da eşini var eden, her ikisinden birçok erkek ve kadınlar türeten Rabbinizden korkun. Kendisi adına birbirinizden dileklerde bulunduğunuz Allah’tan ve akrabalık bağlarını kesmekten de sakının. Şüphesiz Allah üzerinizde tam bir gözetleyicidir.’ (Nisâ’; 4/1)

‘Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve dosdoğru söz söyleyin. O da amellerinizi lehinize olmak üzere düzeltsin, günahlarınızı da mağfiret etsin. Kim Allah’a ve Rasûlüne itaat ederse büyük bir kurtuluşla kurtulmuş olur.’ (Ahzâb, 33/70-71)

Bundan sonra: ‘Şüphesiz sözlerin en güzeli Allah’ın Kelam’ı, yolların en hayırlısı Muhammed r’in yoludur. İşlerin en kötüsü sonradan çıkarılanlarıdır. Her sonradan çıkarılan şey bid’attir ve her bid’at sapıklıktır. Her sapıklık ta ateştedir.’

Son günlerde hadis ehlinden ve ilim ehlinden olmayan, bununla beraber kendilerini selefiliğe nispet eden bazı kimseler; “tekfir”, “cehaletin mazeret olup olmaması”, “hüccetin ikamesi” gibi mevzulara dalmışlar, şu an Suud’da bulunan tevhid ve sünnet ilimlerinde yetersiz olan ve adlarına “şeyh” denilen kimselerin zelle kabilinden sözlerini din edinmeye davet eder olmuşlardır. Bunun neticesinde kendilerini İslam’a nispet eden kimseler, yetkisiz kimseler tarafından tekfir edilmiş, hatta bu kimselerin tekfir edilmeleri dinin rükünlerinden sayılır hale gelmiştir. Bu Müslümanlar, sanki bir hristiyanı, bir yahudiyi tekfir eder gibi, “Müslümanım” diyen insanları tekfir etmektedirler. Allah bu ümmeti, aralarına kılıç girmesinden muhafaza etsin.

Bu ümmet Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in: “Birbirinizin boyunlarını vuran kâfirlere (nankörlere) dönmeyin, Allah’ın kardeş kulları olun” vasiyetini terk etmiş, maalesef “cihad meydanı” adını verdikleri her bölgede kendilerini İslam’a nispet eden iki – ya da daha fazla – taraf birbiriyle savaşır olmuştur. Yetmiş üç fırka içinde sadece Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat kendilerinden olmayan fırkaları tekfir etmez. Diğer fırkalar ise kendileri gibi inanmayanları tekfir etmişlerdir. Cehmîler ve Rafıziler’in yetmiş üç fırkanın dışında olduklarını hatırlattıktan sonra, şu önemli noktayı da vurgulamakta fayda var:

Ehl-i Sünnet, diğer yetmiş iki fırkaya bid’atlerinden dolayı buğz ve teberri etse de, hatta onlara selamı kesse de tekfir etmez, yanlış yapan kardeş yahut münafık muamelesi yaparlar. Bunda yadırganacak bir durum yoktur. Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem, kendisi ve ashabı gibi itikad etmediği halde kendisini İslam’a nispet eden münafıklara dünya hükümleri bakımından Müslümanlarla aynı muameleyi yapıyor, onlar üzerinde güç sahibi olduğunda onları İslam’ın zahirdeki emirlerine ve yasaklarına riayet etmeye zorluyor, fakat hakikatte arkadaşları olmadığı halde: “Muhammed arkadaşlarını öldürüyor dedirtmem” diyerek münafıkların öldürülmesini yasaklıyordu.

* Her Müslüman dininde müçtehit olmak zorundadır deyişimizdeki müçtehit: ferdî kulluğunda nasıl abdest alacağını, nasıl namaz kılacağını, nasıl dua edeceğini, nasıl oruç tutacağını, zekâtı, haccı ve buna benzer yükümlülüklerini bizzat, bağımsız anlayışıyla Kur’an ve sünnet naslarından araştırmak zorundadır. Zira Allah’a ve rasulüne itaat emri, bütün iman edenleri kapsamaktadır. Bu konuda Müslümanın birçok hatalara düşmesi, kendi ulaştığı ilimle başkalarına fetva vermeye kalkmadığı sürece mesele değildir. Hata ettiğine dair delil kendisine ulaştığında bundan dönmek zorunda olduğunu bilmelidir. Bizzat Kur’an ve sünnete muhatap olan kişi anlayamadığı, oturtamadığı, delillerin kendisine karışık geldiği konuları daha iyi bilen ilim ehline sorar.

Soracağı ilim ehlini seçerken de içtihat etmek zorundadır: bu ilim ehli işinin ehli olmalı, fasık (büyük günahları açıktan işleyen veya küçük günahları açıktan işlemekte ısrar eden) biri olmamalı, aşırılık ve taassub sahibi, hislerine yenik düşen biri olmamalıdır. Eğer bu şartlara haiz ise, ona Allah’ın ve rasulünün meseledeki hükmünü istediğini beyan etmelidir. Böyle bir müftî’nin Allah’ın dinindeki hükme şahitliğini kabul ederse bu yeterlidir. Bu taklid değil, âlimin deliline ittibâdır. Eğer ilmî kabiliyeti varsa bu âlimin verdiği delilleri de tetkik eder ki, bu daha faziletlidir.

Şayet fetvasına başvurduğu kimse ilminde ve dindarlığında güvenilir değilse, hevasına ve hislerine yenik düşen, taassup ve aşırılık sahibi biriyse, onun verdiği fetvanın delilini de araştırmak zorundadır. Bunu yapmazsa yine taklidden kurtulmuş olmaz. İbn Abdilberr’in Camiu’l-Beyan, Hatibu’l-Bağdadi’nin el-Fakih ve’l-Mutefekkih gibi eserleri ile bu mevzuda yazılmış diğer kaynak eserlerde geçen rivayetlerde yapılan yönlendirmelerin özeti dediğim şekildedir.

Bu anlattıklarım her mükellef Müslümanın şahsî kulluğu hakkında idi. Bir de Müslümanların genelini ilgilendiren konular vardır ki, cihad, tekfir, tebdî’, tefsîk, had cezaları, bid’at, imamet, davet, maslahat, mefsedet, cehalet gibi meselelerde fetva vermek; içtihat ehli olan, arap dili ve üslubuna vâkıf, tefsir ve hadis ilimleri ile usul bilgisine sahip, nasih-mensuh, umum-tahsis, mutlak-mukayyed, icma edilen hususlar ve ihtilaf edilen hususları bilen, dinde şahitliğine itimad edilen âlimlerin hakkıdır. Böyle olmayan kimselerin bu mevzularda – yetkili âlimlerden hakkıyla nakletmek haricinde - şahsî re’yleriyle konuşmaları, görüş bildirmeleri; bir edepsizlik ve “kendisini ilgilendiren şeyleri terk edip, kendisini ilgilendirmeyen konulara dalmak”tır.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: “Onlara güven yahut korku verici bir haber geldiği zaman, onu hemen yaymışlardır. Hâlbuki o haberi Peygambere ve mü'minlerden olan emir sahiplerine götürselerdi, onlardan (kendi ihtisasları dâhilinde) hüküm çıkaranlar, onu bilirler (ve daha iyi değerlendirirler)di. Allah'ın, sizin üzerinizdeki fazlu inayeti ve merhameti olmasaydı, çok azınız müstesna (hepiniz de) şeytana uyardınız.” (Nisa 83) Bu ayette açıkça belirtildiği gibi, ehli olmayan kimselerin umumi meselelerde hüküm istinbat etmeye kalkışması, kitap ve sünnete uymak gibi görünse dahi, hakikatte şeytana uymaktır.

Müslümanların genelini ilgilendiren meselelerde ilim ehlinin hüküm vermesi, sahabenin menhecidir. Nitekim Ömer b. El-Hattab radıyallahu anh: “Kur’an’ın müteşabihleri hususunda sizinle tartışanların yakalarından tutun ve onların Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in sünnetini bilenlere götürün. Zira Allah’ın kitabını en iyi bilenler, Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in sünnetini en iyi bilenlerdir” demiştir. Ömer radıyallahu anh burada herkesin sünnetlerle istidlal etmesini değil, sünneti iyi bilen ilim ehline müracaat edilmesini emretmiştir.

Ebu Musa el-Eşarî radıyallahu anh, mescidde Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in ve ashabının yapmadığı şekilde; Allah’ı taşlarla zikreden bir topluluk görünce yadırgamış, hayır ile şerrin bir araya geldiği bu duruma bizzat karşı çıkmadan önce, Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in ilmine başvurulmasını tavsiye ettiği İbn Mes’ud radıyallahu anh’a müracaat etmiştir. Kıssa uzun ve malumdur. Delil getirdiğim kısım, Ebu Musa radıyallahu anh’ın ferdi bir müdahale yapmadan önce ilim sahiplerinden olan İbn Mes’ud radıyallahu anh’ın muvafakatini araştırmasıdır. Nitekim İbn Mes’ud radıyallahu anh de bu topluluğa karşı çıkarken, onlara ashabın menhecini delil getirmiş, sahabenin uygulamadığı bir ibadet şekli, hayır gibi görünse dahi bunun sapıklık olduğunu açıklamıştır.

Yine birçok sahabenin nasihatlerinde, kitap ve sünneti rehber edinmeyi, bunlarda anlaşılmayan bir şeyle karşılaşılırsa meselenin daha iyi bilen ilim ehline havale edilmesini tavsiye ettikleri sabit olmuştur.

Lakin zaman değişmiş, muasırlar sahabenin bu tavsiyelerine uymamışlar, ilk iş olarak âlimlere müracaat etmişler, dinlerini âlimlerin fetvalarından aldıktan sonra Kur’an ve sünnete ya müracaat etmez olmuşlar yahut da Kur’an ve sünnet naslarını bu âlimlerin yönlendirmelerinden edindikleri taassup gözlükleri ile okumuşlardır.

Söz konusu âlimlerin güvenilir, takva sahibi, işinin ehli âlimler olmaları, onların taklid edilmelerini ve onların fetvalarını din edinmeyi gerektirmez. Zira sahabeler kitap ve sünnet naslarıyla tezkiye edilmiş olmalarına rağmen, onlar kendilerinin görüşlerinin din edinilmesini reddetmişler ve şiddetle karşı çıkmışlardır.

Mesele tekfir ve bu konuda cehaletin mazeretliği gibi bir konu olunca, son zamanlardaki Müslümanlar bu meselelerde İbn Teymiyye, İbn Kayyım, Muhammed b. Abdilvehhab ve daha başka imamlardan muhtelif, bazen birbirine çelişik gibi de görünen fetvalar naklederek bu meseleyi karara bağlamaya çalışıyorlar.

Bu kardeşlerden ilimle iştigal edenlere çağrı ve uyarı yapıyorum! Gelin, Allah’a ve ahiret gününe imanın gereğini yapalım: “Ey iman edenler! Allah'a itaat edin. Peygambere ve sizden olan emir sahiplerine de itaat edin. Eğer bir şeyde anlaşmazlığa düşerseniz Allah'a ve âhiret gününe inandığınız takdirde, onu, Allah'a ve Peygambere arz edin. Bu, netice itibariyle daha hayırlı ve daha güzeldir.” (Nisa 59)

Âlimlerin sözlerinde birbiriyle ihtilaf eden birçok şey getirebiliriz, sizler de getirebilirsiniz. Lakin ihtilafı gidermenin yolu âlimler arasında ve bunların fetvaları arasında tercihler yapıp, mezhebimize uyanı seçmek değildir. Allah Azze ve Celle, çözümü sunmuştur.

* Din; Allah’ın kitabı ve rasulünün sünnetidir. Kitap ve sünnet üzerindeki farklı anlayışların hakemi ise, bu iki vahyin ilk muhatapları olan sahabelerdir. Ancak onlardan sonra onlara güzellikle uyan tabiin ve müçtehid imamlardır. Sonrakiler sahabelere uymazsa nasıl muteber olabilir?

* Meseleleri Kur’an ve sünnete döndürdüğümüzde cahil mazur görülür mü görülmez mi? Görülmez diyen âlimlerin Kur’an ve sünnetten delilleri nedir? Hangi cehalet, kime mazeret, kime değildir, bu meselenin ayrıntılarını da, asıllarını da sadece ve sadece Kur’an ve sünnet naslarından, sahabenin menhecinden ispatlamaya gayret edelim. Sonrakilerin sözlerinden isabet veya hata edeni ancak bundan sonra belirleyebilir.

* Kur’an ve sünnet naslarında ve sahabenin menhecinde, cehalet ve hüccet ikamesi mevzuunda; akidevî mesele – amelî mesele yahut tevhidin aslı gibi ayrımları görebiliyor muyuz?

* Kur’an ve sünnet naslarında haklarında nifak ithamı yapılan kimseleri tekfir ve irtidat ile itham etmenin bir dayanağı var mıdır? Yoksa uzun yıllardan beri maalesef ilim ehli olan kimselerin dahi dinin ıstılahları hakkındaki bu hatalarını sürdürecek miyiz? Allah Teâlâ şöyle buyurur: “Firavun şöyle demişti: "Geçmiş nesillerin durumu ne olacak?" (Taha 51) Firavun’un dile getirdiği şüpheye takılı kalmaya devam mı edeceksiniz?

Cehaletin Tekfire Mani Oluşuna Delalet Eden Bazı Naslar ve İlim Ehlinin Beyanı

Huzeyfe radıyallahu anh’den: Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem şöyle buyurdu:

"أن رجلا حضره الموت، فلما يئس من الحياة أوصى أهله : إذا أنا مت فاجمعوا لي حطبا كثيراً وأوقدوا فيه نارا حتى إذا أكلت لحمي وخلصت إلى عظمي فامتحشت، فخذوها فاطحونها ثم انظروا يوما راحا فذروة في اليم، ففعلوا، فقال له : لما فعلت ذلك ؟ قال : من خشيتك . فغفر الله له

“Bir adam ölüm halinde iken hayatından ümit kesince ailesine vasiyet ederek şöyle dedi: “Öldüğüm zaman benim için çokça odun toplayın, ateş yakın. Ta ki ateş etimi yesin ve kemiklerime ulaşıp kömür gibi etsin. Onu da alıp öğütün. Sonra rüzgarlı bir gün bekleyin ve savurun.” Onlar da bunu yaptılar. (Allah Teâlâ) ona: “Neden böyle yaptın?” dedi. Adam: “Senin korkundan” dedi. Bunun üzerine Allah onu bağışladı.”[1]

İmam Ebu Muhammed b. Hazm rahimehullah dedi ki: “Bu insan, öldüğü zaman Allah Azze ve Celle’nin kendisinin küllerini bir araya getirip diriltmeye güç yetireceği hususunda cahillik etti. Allah onu kendisine iman etmesinden, korkmasından dolayı cahilliği sebebiyle bağışladı.”[2]

Şeyhulislam İbn Teymiyye rahimehullah bu hadisle ilgili not olarak şu açıklamayı yapmıştır: “Ben daima bu hadisi hatırlatırım… Bu adam Allah’ın kudreti ve kendisinin zerrelerini iade etmesi hakkında şekke düştü. Hatta küllerinin iade edilmeyeceğine itikad etmişti. Müslümanların ittifakıyla bu bir küfürdür. Lakin adam cahil idi, bunu bilmiyordu. Bununla beraber Allah’a iman ediyor ve kendisini cezalandırmasından korkuyordu. Bu yüzden bağışlandı.”[3]

Yine başka bir yerde şöyle demiştir: “Bu adam Allah Teâlâ’nın parçalara ayrılmış bu cüzleri bu şekilde iade etmeye kadir olmadığını zannetti. Allah Teâlâ’nın kudretini inkâr ve dağılmış bedenlerin iadesini inkâr birer küfürdür. Lakin o Allah’a ve O’nun emrine iman etmek ve O’ndan korkmakla beraber bu hususta bir cahil idi. Bu zannı sapık ve hatalı idi. Allah onu bu yüzden (cahil olması sebebiyle) bağışladı. Hadis, adamın bu işi yaptığı zaman bedeninin iade edilmemesine arzusu hususunda açıktır. Bu konuda en küçük bir tereddüt küfürdür. Eğer nübüvvet hücceti ikame edilmiş de kişi bunu inkâr etmişse onun küfrüne hükmedilir.”[4]

Ehl-i Sünnetin hatibi Ebu Muhammed İbn Kuteybe rahimehullah şöyle demiştir: “Bu adam Allah’a iman ve ikrar etmiş, O’ndan korkmaktadır… Ancak Allah’ın sıfatların bir sıfatı hakkında cahildir. Yakılıp küllerinin savrulmasıyla Allah Teâlâ’dan kurtulacağını zannetti. Allah Teâlâ onun niyetini ve kendisinin azabından korkmasını bildiğinden dolayı, sıfatlarından biri olan bu sıfat hakkındaki cahilliği yüzünden onu bağışladı.”[5]

Allame Şeyh Mukbil b. Hadi el-Vadiî rahimehullah şöyle demiştir: “Bu hadis, kişinin cehaleti sebebiyle mazur olacağına bir delildir.”[6]

Ebu Vakid el-Leysi hadisi hakkında Şeyh Suleyman b. Abdillah b. Muhammed b. Abdilvehhab rahimehullah, şöyle demiştir: “Bazı sahabeler bunu güzel zannettiler ve Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem’den kendileri için zatu envat edinmesini talep ettiler. Ta ki Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem onların bu sözlerinin, İsrailoğullarının: “Bize de bir ilah edin” sözleri gibi olduğunu açıkladı. Peki ya kendilerine cahilliğin galebe çaldığı başka kimselerin durumu nasıl olur?”[7]

Abdullah b. Ebi Evfa radıyallahu anh’den: “Muaz radıyallahu anh Şam’dan dönünce Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem’e secde etti…”[8]

Bu hadis hakkında Allame Şevkani rahimehullah şöyle demiştir: “Kim cehaletle Allah’tan başkasına secde ederse o tekfir edilmez.”[9]

Şeyhulislam İbn Teymiyye rahimehullah, şeyhlerin ve kıralların önünde yaptıkları gibi, bazı insanların yeri öpmeleri, secdede olduğu gibi başkaldırmaları hakkında, az önce işaret edilen Muaz radıyallahu anh hadisiyle fetva vererek şöyle demiştir: “Caiz değildir… Bunu din edinerek ve yakınlık sağlamak için yapmak en büyük münkerlerdendir. Böyle bir şeyin yakınlık sağladığına ve din edinilebileceğine itikad eden sapıktır, aşırıdır. Bilakis ona bunun dinden ve yakınlık sebeblerinden olmadığı açıklanır. Eğer ısrar ederse tevbe ettirilir. Aksi halde (yani tevbe etmezse) öldürülür.”[10]

Müminlerin annesi Aişe radıyallahu anha’dan: “Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Ebu Cehm b. Huzeyfe’yi zekât memuru olarak gönderdi. Zekâtı hususunda kendisiyle tartışan birini Ebu Cehm dövdü ve başını yaraladı. Kabilesi Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’e gelip: “Ey Allah’ın rasulü! Kısas isteriz” dediler. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Kısas yerine şunu şunu alın” buyurdu. Yine razı olmadılar. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: tekrar “şunu şunu alın” buyurdu. Yine razı olmadılar. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem tekrar: “şunu şunu alın” buyurdu. Bu defa razı oldular….”[11]

Bu hadis hakkında Ebu Muhammed b. Hazm rahimehullah şöyle demiştir: “Bu haberde cahilin mazur olması ve onun İslam’dan çıkmayacağı vardır. Şayet üzerine hüccet ikamesi yapılmış âlim bir kimse bunu yapsaydı elbette kâfir olurdu. Çünkü bu kimseler Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem’i yalanlamışlardır. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in mücerret olarak yalanlanmasının küfür olmasında ihtilaf yoktur. Lakin onlar cahillikleri ve bedevi oluşları sebebiyle, cehaletle mazur görüldüler ve tekfir edilmediler.”[12]

Allame Şemsuddin İbni’l-Kayyım rahimehullah şöyle demiştir: “Hüccet ikame edilmemesiyle beraber cahillik küfrü ve bilgisine ulaşma imkânı bulunmamasına gelince, Allah bu kimseler rasullerin hücceti ikame oluncaya kadar azabı kaldırmıştır.”[13]

Mutlak ile Muayyen Ayrımına Dikkat Edilmeden Tekfir Edilemez

Şeyhulislam İbn Teymiyye rahimehullah şöyle demiştir: “Bunlar gibilerden tevbe etmeleri istenir ve hüccet ikamesi yapılır. Eğer ısrar ederlerse o zaman tekfir edilirler. Bundan önce küfürlerine hükmedilemez. Nitekim sahabe Kudame b. Mazun ve arkadaşlarını, te’vildeki hatalarından dolayı tekfir etmemişlerdir.”[14]

Yine şöyle demiştir: “Kitap, sünnet ve icma ile küfür olan bir söz hakkında, şer’î delillerin gösterdiği gibi bunun küfür bir söz olduğu söylenir. Zira iman, Allah ve rasulü tarafından verilebilecek bir hükümdür. Bu mesele insanların zanlarına ve hevalarına göre hükmettikleri gibi değildir. Hakkında tekfirin şartları sabit olup, manileri ortadan kalkmadıkça herhangi bir şahsın kâfir olduğuna hükmetmek gerekmez.”[15]

Şeyh Muhammed b. Abdilvehhab rahimehullah şöyle demiştir: “Muayyen (belirli) bir şahsın tekfiri meselesi bilinen bir meseledir. Kişi küfür olan bir söz söylemiş olabilir ve bu sözü söyleyenin kâfir olduğu söylenebilir. Lakin belli (muayyen) bir şahıs bu sözü söylediği zaman ona terk edenin kâfir olacağı hüccet ikame edilinceye kadar küfrüne hükmedilemez.”[16]

Şeyh Muhammed b. İbrahim rahimehullah şöyle demiştir: “Burada iki şey vardır: Birincisi: Bir şeyin küfür olduğu hükmü İkincisi: Şahsın kendisine hükmetmek. Ki bu ayrı bir şeydir.”[17]

Allame el-Elbânî rahimehullah şöyle demiştir: “Küfürde vuku bulmuş olsa dahi, hüccet ikame edilmedikçe bir kimseyi tekfir etmeyiz.”[18]

Şeyh İbn Useymin rahimehullah şöyle demiştir: “Böylece anlaşılmıştır ki; bir söz veya bir fiil küfür veya fısk olabilir. Bu durum, bunu işleyenin kâfir veya fasık olmasını gerektirmez. Tekfirin veya tefsikin şartlarından birinin bulunmaması veya bunu engelleyen bir maninin bulunması bu hükme engel olabilir.”[19]

Şeyhu’l-İslam rahimehullah şöyle demiştir: “Bu cinsten kimseler bu zamanda çokturlar. İlim ve iman davetçileri ise azdır. Risalet izleri birçok beldelerde gevşemiştir. Bu kimselerin çoğunda kendisiyle hidayet bulacakları risalet izleri ve nübüvvet mirası bulunmamaktadır. Çoğuna bunlar hiç ulaşmamıştır. Fetret dönemlerinde ve fetret mekânlarında (ilmin ulaşmasının kesintiye uğradığı zaman ve mekânlarda) kişi az bir imandan dolayı sevap kazanır, Allah, kendisine hüccet ikame olan kimseler için bağışlamayacağı şeyleri, hüccet ikame olmamış kimse için bağışlar. Nitekim hadiste şöyle gelmiştir: “İnsanlar üzerine bir zaman gelecek, namaz, oruç, hac, umre nedir bilmeyecekler. Ancak ihtiyar bir adamla acuze bir kadın şöyle derler: “Babalarımızın “La ilahe illallah” dediklerine yetiştik.” Huzeyfe radıyallahu anh’e: “La ilahe illallah sözü onlara ne fayda verecek ki?” denildi. Huzeyfe radıyallahu anh: “Onları ateşten kurtaracak” dedi.”[20]

Tekfir Meselesi Tevfikî Değil, Tevkifîdir!

Bu meselenin naslara dayalı olması gerekir. Bu yüzden hüccet ikamesini ehli olan yapar:

Allame Şemsuddin İbni’l-Kayyım rahimehullah şöyle demiştir: “Kim fetvaya ehil olmadığı halde insanlara fetva verirse o günahkârdır, isyan etmiştir. Böyle bir kimsenin fetvasını ikrar eden yöneticiler de aynı şekilde günahkâr olurlar…” Sonra İbnu’l-Cevzi rahimehullah’ın şu sözünü nakleder: “Yönetici, hastaları tedavi etmek için tabipliği beceremeyen kimseyi tayin ederse, o bundan men olunurken, kitap ve sünneti bilmeyen, dinde fakih olmayan kimsenin durumu nasıl olur?”[21]

Büyük Bir Konuda Dahi Olsa, Söylenen Bir Söz veya İşlenen Bir Fiil Sebebiyle Tevbe Talep Edilmeden Tekfir Edilmez!

Bu konuda Bedir ashabından olan sahabi; Hatıb b. Beltea radıyallahu anh’ın Sahihayn’de geçen kıssası esastır. Bu kıssada delil olan kısım şurasıdır: Bu amelin zahiri küfürdür. Çünkü Müslümanların aleyhinde müşriklere destek olma söz konusudur. Ancak açıklama talep edilince maksat anlaşıldı ve failin niyeti ortaya çıktı. Hatıb radıyallahu anh İslam dininden çıkma kastıyla değil, dünyevî bir maksatla bunu yapmış, böylece amelinin büyük günahlardan biri olduğu anlaşılmıştır. Allah Teâlâ onu daha önce Bedir savaşına katılmakla işlediği büyük bir iyilik sebebiyle bağışlamıştır.

Burada zahirinde kötülüğe delalet eden amellerden dolayı sahibinin maksadı bilinmedikçe onun aleyhinde hükmedilemeyeceğine delil vardır.

Yine Sahihayn’de Asîf’in/işcinin kıssasında buna delil vardır. Zeyd b. Hâlid El-Cühenî radıyallahu anh'den: “Bedevilerden bir zât Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem'e gelerek: “Yâ Resûlâllah! Senden Allah için benim hakkımda ancak kitâbullah ile hüküm vermeni dilerim!” dedi. Öteki hasım ondan daha anlayışlı olduğu halde: “Evet, aramızda Allah'ın kitabı ile hükmet! Bana da müsâde buyur!” dedi. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Söyle!” dedi. O zât: “Benim oğlum bu adamda çırak idi. Derken karısı ile zina etti. Ben haber aldım ki oğluma recim lazımmış; hemen onun nâmına yüz koyunla bir câriye fidye verdim. Bir de ulemâya sordum: Bana oğluma ancak yüz dayakla bir yıl sürgün cezası lâzım geldiğini; bunun karısına da recim îcâb ettiğini haber verdiler” dedi. Bunun üzerine Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Nefsim elinde olan Allah'a yemin ederim ki, aranızda Allah'ın kitabı ile hükmedeceğim!.. Câriye ile koyunlar geri verilecek! Oğluna yüz değnekle bir yıl sürgün gerek! Haydi ey Uneys! Bunun karısına git! Şayet i'tiraf ederse onu recmediver!” buyurdu. Üneys kadına gitti. Suçunu itiraf etti. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem de emir buyurdu ve kadın recmedildi”[22]

Bu adam bildiği halde Allah’ın hükmünden başkasıyla hükmetti ve bunu oğluna şefkatinden dolayı yaptı. Allah’ın dinini inkârı kastetmedi. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem de zinadan dolayı hak ettiği cezaya hükmetti. Bu adama kâfirlere uygulanan hükmü uygulamadı.

Yine Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in havarisi Zubeyr radıyallahu anh ile Ensar’dan olan hasmı hakkında İmam Buhârî’nin rivayet ettiği hadiste Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem Zubeyr radıyallahu anh’e: “Tarlanı sula ey Zubeyr! Sonra suyu komşuna gönder” dedi. Ensarî: “Halanın oğlu olduğu için mi ey Allah’ın rasulü!” dedi. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in yüzünün rengi değişti ve Zubeyr’e: “Tarlanı sula, sonra duvarı aşıncaya kadar da suyu hapset” buyurdu. Bunun üzerine Nisa suresi 65. Ayeti nazil olmuştur.

İbnu’l-Arabî rahimehullah dedi ki: “Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’i hükümde itham eden herkes kâfirdir. Lakin ensar’lı şahıs bir zellede bulundu ve Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem ondan yüz çevirerek tökezlemesini görmezden geldi. Zira onun yakininin doğruluğunu biliyordu, onu ağzından kaçırmıştı. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem’den kimse için bunu bilmek söz konusu değildir.” Kurtubi de: “Bu doğrudur” dedi.[23]

Bunu pekiştiren hususlardan birisi de Sahihayn’de Enes radıyallahu anh’ın şu rivayetidir: “Rubeyyi'in kız kardeşi Ümm Harise bir insanı yaraladı. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem’in huzurunda dâvaya çıktılar. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Kısası (yapın!) kısası!” buyurdu. Ümmürrabî’: “Yâ Rasûlâllah, hiç filân kadından kısas alınır mı? Vallahi ondan kısas alınmaz!” dedi. Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem: “Subhânallah! Ey Ummerrabî, kısas Allah'ın kitâbı'dır!” buyurdu. Ümmürrabî': “Hayır vallahi! Ondan ebediyyen kısas alınamaz!” dedi. Bu sözü tekrar ede ede nihayet diyeti kabul ettiler. Bunun üzerine Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Gerçekten Allah'ın kullarından öylesi var ki, Allah üzerine yemîn etse onu yemininde sâdık çıkarırdı” buyurdu.[24]

Bu hadisi okudukça yüce bir sahabiyenin Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem’in huzurunda bu davranışına hayret edersin! Hatta Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in kendi sözü hüccet olduğu halde, Allah’ın kelamını da delil getirmiştir. Buna rağmen olan olmuştur. Olay hakkında şartlar yerine gelmiş, maniler ortadan kalkmıştır. Ancak hevasından konuşmayan Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem, onun mürtet olduğuna hükmetmediği gibi, bilakis övmüştür!

Bu kıssa açıkça gösteriyor ki, şeriat sahibi ne insanların tekfirine ne de insana benzeyen yarım adamların aceleciliğine yol vermiştir!

İbn Abbas radıyallahu anhuma’dan: “Bir adam Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’e geldi ve: “Allah ve sen dilersen” dedi. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Beni Allah’a denk mi kıldın? Yalnız Allah dilerse demelisin” bulurdu.[25]

Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem, yalnızda iki şehadet kelimesini söylemesiyle kâfirin islama girişini kabul ederdi. Nitekim Ahmed b. Hanbel, Enes radıyallahu anh’den şöyle rivayet etmiştir: “Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bir adama: “Müslüman ol” buyurdu. Adam: “Bundan bir hoşnutsuzluk duyuyorum” dedi. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Hoşlanmasan da Müslüman ol” buyurdu. Bkz.: el-Elbani, es-Sahiha (1454)

Hafız İbn Kesir rahimehullah dedi ki: “Bu hadisler sahihtir. Lakin Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem onu Müslüman olmaya zorlamamış, bilakis davet etmiştir. Adam nefsinin bunu kabul etmek istemediğini haber vermiş, Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “İstemesen de Müslüman ol” buyurmuştur. Zira Allah onu niyet ve ihlas ile rızıklandıracaktır.” (Tefsiru İbn Kesir 1/465)

Burada Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem’in insanları İslam’dan çıkaracak deliller toplamaya hırslı olmadığına delil vardır. Bilakis islama girmeleri için insanları idare ediyor, onlardan islama aykırı söz ve fiiller ortaya çıksa da, zahirlerini kabul ediyor, sırlarını Allah’a bırakıyordu.

Tekfir Ancak Hüccet İkamesinden ve Hüccetin Beyanından Sonra Olur:

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: “Bir rasul göndermedikçe azap edici değiliz.” (İsra 15)

İmam Ebu Muhammed b. Hazm rahimehullah şöyle demiştir: “Allah Teâlâ uyarının mutlaka tebliği gerektirdiğini belirtmiştir. Kendisine tebliğ ulaşmayan kimse böyle değildir. Zira Allah Teâlâ kendisine Allah Azze ve Celle katından bir rasul gelmedikçe kimseye azap etmez. Aslen kendisine islam ulaşmamış kimse azap görmez. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’den de nas bu şekilde gelmiştir: “Kıyamet gününde bunak bir ihtiyar, sağır, fetret döneminde ölen ve mecnun kimse getirilir. Mecnun/deli der ki: “Ya rab! Bana islam geldi fakat ben akledemiyordum… Bunak, sağır ve fetret döneminde ölen kimse de mazeretlerini zikrederler. Onlar için ateş tutuşturulur ve onlara: “O ateşe girin” denilir. Kim ona girerse onu serin ve selamet bulur.”[26] Farzlardan bir şey kendisine ulaşmayan kimse de böyledir. Onlar da mazurdurlar.”[27]

Yine İbn Hazm şöyle demiştir: “Kendisine Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in tebliği ulaşmamış olan kâfire de aslen azap yoktur.”

Hafız İbn Kesir rahimehullah şöyle demiştir: “Allah Teâlâ adaletinden haber vererek, kendilerine rasul göndermek suretiyle hücceti ikame etmedikçe kimseye azap etmeyeceğini bildiriyor.”[28]

Allame el-Alûsî rahimehullah şöyle demiştir: “Hakka hidayet eden ve sapıklıktan geri çeviren, hüccetleri ikame edip şeriati sunan bir rasul göndermedikçe azap edici değiliz demektir.”[29]

Allame Şankıti rahimehullah şöyle demiştir: “Muhakkak ki Allah Azze ve Celle ne dünyada ne ahirette, kendilerine uyarıp sakındıran bir rasul göndermedikçe insanlardan kimseye azap etmez.”[30]

Buhârî ve Muslim’de, İbn Mes’ud radıyallahu anh’den rivayet edilmiştir: Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem buyurdu ki:

لا أحد أغير من الله، من أجل ذلك حرم الفواحش ما ظهر منها وما بطن . ولا أحد أحب إليه المدح من الله عز وجل، من أجل ذلك مدح نفسه . ولا أحد أحب إليه العذر من الله، من أجل ذلك أرسل رسله وأنزل كتبه

“Allah’tan daha kıskanç kimse yoktur. Bundan dolayı çirkinliklerin açığını da, gizlisini de haram kılmıştır. Allah Azze ve Celle’den daha çok övülmeyi seven kimse yoktur. Bu yüzden kendisini övmüştür. Allah’tan daha çok mazereti seven kimse yoktur. Bu yüzden rasullerini göndermiş, kitaplarını indirmiştir.”[31]

Yine Sahihayn’de Usame b. Zeyd radıyallahu anh’den: “Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem bizi seriyye içinde gönderdi. Cüheyne kabilesinden Hurukâta bir sabah baskını yaptık. Derken ben bir adama eriştim. Adam hemen: “La ilâhe illallah” dedi. Ama ben kendisini vurdum. Bundan kalbime bir şüphe düştü ve hâdiseyi Nebî sallallâhu aleyhi ve sellem'e anlattım. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Lâ ilahe illallah, dedi mi? Sen de onu öldürdün mü?” buyurdu. Ben: “Yâ Rasulâllah, o bu sözü ancak silâhtan korktuğu için söyledi” dedim. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem: “Bârî kalbini yarsan da bu sözü doğru söyledi mi söylemedi mi bilseydin ya!” buyurdu. Artık bu sözü bana o kadar tekrarladı durdu ki, keşke o gün (yeni) müslüman olmuş olaydım diye temenni ettim.”[32]

Hafız İbn Hacer bu hadisle ilgili olarak şöyle demiştir: “İbnu’t-Tîn dedi ki: “Bu kınama öğretim ve öğüt içindir. Ta ki hiç kimse tevhidi söyleyen kimseyi öldürmeye kalkmasın. Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’den mutevatir olarak gelmiştir ki: “İnsanlarla Allah’tan başka ilah olmadığına ve benim Allah’ın rasulü olduğuma şahitlik etmelerine kadar savaşmakla emrolundum. Bunu söyledikleri zaman, hakkı dışında, kanlarını ve mallarını benden korumuş olurlar. Hesapları ise Allah Teâlâ’ya aittir.”[33]

Selefin Sözleri de Bu Eksendedir:

Şeyhulislam İbn Teymiyye rahimehullah şöyle dedi: “Bu kabul edilmesi zorunlu bir esastır. Nitekim naslar, Allah’ın kendilerine rasul gönderip hücceti ikame etmedikçe kimseye azap etmeyeceğine delalet etmektedir.”[34]

Şatıbî rahimehullah şöyle demiştir: “Allah Teâlâ’nın mahlûkatı üzerindeki sünneti; muhalefetten dolayı sorumlu tutmasının ancak rasuller göndermesinden sonra söz konusu olmasıdır. Onlara hüccet ikame olduğu zaman “dileyen iman etsin, dileyen küfretsin” (Kehf 29) Her biri karşılığını görür.”[35]

İslam tarihçisi Hafız Şemsuddin ez-Zehebî rahimehullah şöyle demiştir: “el-Eşari’nin hoşuma giden bir sözünü gördüm. Bu, Beyhaki’nin rivayetiyle sabittir; Ebu Hazım el-Abdi’den işittim, dedi ki; Zahir b. Ahmed es-Serahsi’den şöyle dediğini işittim: “Ebu’l-Hasen el-Eşari sebebiyle Bağdad diyarına yaklaştığımda beni çağırdı, ben de ona gittim. Dedi ki: “Benim kıble ehlinden hiç kimseyi tekfir etmediğime şahit ol! Çünkü onların hepsi tek bir mabuda işaret ediyor. Bütün ihtilaf sadece ibarelerdedir.” Hafız Zehebi dedi ki: “Ben de bunun gibi inanıyorum. Şeyhimiz İbn Teymiyye rahimehullah da böyle idi. O, son günlerinde şöyle dedi: “Ben ümmetten hiç kimseyi tekfir etmiyorum.”[36]

Şeyhulislam rahimehullah şöyle demiştir: “Kitap ve sünnet, Allah’ın risalet tebliğini ulaştırmadıkça kimseye azap etmeyeceğine delalet etmektedir. Kime mücmel olarak tebliğ ulaşmazsa o baştan azap görmez. Kimse mücmel olarak tebliğ ulaşır da, ayrıntılar ulaşmazsa, ancak kendisine risalet hücceti ikame olan kısmı inkar ettiğinden dolayı azap görür.”[37]

İmam Buhari rahimehullah, Camiu’s-Sahih’te “Mürtetlerden ve inat edenlerden tevbe etmelerinin istenmesi ve öldürülmeleri” kitabında (12/269) şu bab başlığını koymuştur: “Haricilerin ve mülhidlerin kendilerine hüccet ikame edilmesinden sonra öldürülmeleri, Allah Teâlâ’nın: “Allah bir topluluğu doğru yola ilettikten sonra, sakınacakları şeyleri kendilerine açıklayıncaya kadar onları saptıracak değildir.” (Tevbe 115) kavli babı.” İlim ehli katında bilindiği gibi Buhari’nin bab başlıkları onun fıkhının yüceliğine delalet eder. Bu bab başlığı da böyledir.

Bedruddin el-Aynî rahimehullah dedi ki: “Buhari bu ayeti bu babda zikretmekle, haricilerin ve mülhitlerin ancak onlara hüccet ikame edildikten sonra öldürülebileceklerine işaret etmiştir.”[38]

Ebu Said el-Hudri radıyallahu anh’den: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle buyurmuştur:

ما أكفر رجلٌ رجلاً، إلا باءَ أحدهما بها، إن كان كافراً، وإلا كفر بتكفيره

“Bir kimse birisini tekfir ederse, bu söz mutlaka ikisinden birine döner. Eğer o kimse kafirse ona, değilse, tekfiri kendisine döner.”^{^[39]}

İbn Hacer şöyle demiştir: “Hadisin akışı, müslüman bir kimsenin, müslüman kardeşi hakkında bunu söylemekten sakındırmak içindir. Bu da hariciler fırkasının ve diğerlerinin varlığından önce olmuştur.”^{^[40]}

Sonra şöyle dedi: “Bir müslümanı tekfir edenin durumuna bakılır, şayet bunu herhangi bir tevile dayanmaksızın söylüyorsa kınamayı hak eder. Hatta belki de kendisi kafir olur. Şayet bir tevile dayanarak söylüyorsa bakılır, yaptığı tevil geçerli ise kınamayı hak etmez. Bilakis doğruya dönünceye kadar ona hüccet ikame edilir.”^{^[41]}

Allame el-Elbanî rahimehullah şöyle demiştir: “Sen ey Abdullah Azzam! Bunu insanların en iyi bilenlerindensin. Çünkü sen benim meclislerimi takip ediyorsun. Küfürde vuku bulsa bile hüccet ikame edilmedikçe biz kimseyi tekfir etmeyiz.”[42]

Allame Şeyh Mukbil b. Hadi el-Vadii rahimehullah şöyle demiştir: “Kitap ve sünnette cehaletin mazeret olduğuna dair birçok deliller vardır.”[43]

Cahilin Mazur Olduğuna Dair İcma

Kitap ve sünnetten bazı delilleri zikrettikten sonra, cahilin, akide yahut füru meselelerde, ilim asrında veya başka bir zamanda, Daru’l-Küfür’de veya Daru’l-İslam’da, muhalfet edenin kâfir olacağı bir hüccet ikame edilinceye kadar cehaleti sebebiyle mazur olduğuna dair icmayı zikredebiliriz.

Bu icmayı İmam Ebu Muhammed b. Hazm rahimehullah şöyle zikreder: “Hakkında ihtilaf olmayan zorunlu delil/burhan şudur: Ümmetin tamamı, aralarından hiçbiri ihtilaf etmeksizin, Kur’ândan bir ayeti, onun Mushaflarda olduğunu bildiği halde kasıtlı olarak değiştiren herkesin yahut kasıtlı olarak bir kelime çıkaranın veya kasıtlı olarak bir kelime ekleyenin kâfir olacağında icma etmişlerdir. Sonra kişi okuyuşunda hata eder, bir kelime ekler veya bir kelime çıkarır. Sözü bilmeyerek değiştirir, düzeltmeye gücü yettiği halde kendisine hak beyan edilmeden önce bu konuda kibirlenirse, imamların hiçbirine göre bu kimse kâfir, fasık ya da günahkâr olmaz. Eğer Mushaflara vâkıf olur veya kurrâlar haber vererek ona hüccet ikame ederler de, bu kimse hatasında devam ederse, bütün ümmete göre bu kimse tartışmasız kâfirdir. Bu hüküm, dinin bütün hükümlerinde geçerlidir.”[44]

Burada, bu zamanda fetva imamlarının sözlerini, bu şer’î kaideye göre indirgeme örneği zikretmek yerinde olur: Şeyh Ali b. Hasen el-Halebî, Allame el-Elbanî rahimehullah’a el-Lecnetu’d-Daime’nin (2/14) “Dine söven kimsenin hükmü meselesi” hakkındaki şu fetvalarını arz eder: “O kimseye bunun bir küfür olduğu beyan edilir. Eğer öğrendikten sonra ısrar ederse o bir kâfirdir.” Dedi ki: “Ben bu fetvayı değerli üstadımız Şeyh Ebu Abdillah Muhammed b. Salih el-Useymin rahimehullah’a arz ettim.[45] O da muayyen bir şahsın işlemesi halinde tekfir hükmü verebilmek için “irade ve kasıt” şartını ekledi. Daha sonra ona: “Bu hükümden başka görüşte değil miydin?” diye sordum. Kesin bir şekilde cevap vererek şöyle dedi: “Bilakis bu, önceki söylediğimin ta kendisidir.”[46]

Şeyh Abdurrazzak Afifî rahimehullah’a şöyle soruldu: “Din ile alay eden veya dine, Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’e yahut Kur’ân-ı Kerime söven kimsenin hükmü nedir? Bu kimse cahil ise tekfir edilir mi?” Şeyh Afifi rahimehullah dedi ki: “Bu mesele tıpkı diğer tekfir meseleleri gibidir. Ona öğretilir ve tedip edilir. Eğer öğrendikten ve açıklandıktan sonra tekrar ederse bu küfürdür. “Cehalet ile mazur olmaz” denilirse bunun anlamı; onun tekfir edilmesi değil, öğretilip te’dip edilmesidir.”[47]

Durum Şeyh Afifi’nin dediği gibidir. Nitekim Şeyhulislam İbn Teymiyye rahimehullah şöyle demiştir: “Hadis ehli ile Malikilerden, Şafiilerden, Hanbelilerden fakihlerin cumhuru, Sufilerin geneli ve Sünnet kelamcıları ile diğer kelamcılardan Mutezile vb. taifeler şu hususta ittifak etmişlerdir: Kendisine risalet hücceti ikame olduktan sonra iman etmeyen kâfirdir.”[48]

Hafız İbn Hacer rahimehullah, zekât vermeme ve benzeri konularda şöyle demiştir: “Bir şüphe sebebiyle farzlardan bir şeyi inkar eden kimse hakkında yerleşik icma; ondan dönüş yapmasının talep edilmesi, eğer ısrar ederse onunla savaşılması ve öldürülmesidir. Üzerine hüccet ikame edilir de dönerse döner. Dönmezse o zaman ona kâfire yapılan muamele yapılır.”[49]

Burada inkârda bulunan kimseye mürtet hükmü verip, hüccet ikame etmeden önce boynunu vurmakta acele etmemeye delil vardır. Yine içkiyi helal sayarak içen kimse hakkındaki hadiste de böyledir. Helal sayana da aynı şekilde hüccet ikame edilir. Yani sadece helal sayması sebebiyle tekfir edilmez. Farzları veya haramları inkâr hususunda bile durum böyle iken bundan aşağı kalan meseleler nasıl olur?

Hatta açıkça irtidat eden kimse dahi doğrudan öldürülmez!

Mürtetten tevbe istenmesi hususunda İbnu’l-Kassar, icma naklettikten sonra, Ömer radıyallahu anh’ın şu sözünü delil olarak zikreder: Ömer radıyallahu anh, mürtedin durumu hakkında şunu yazmıştır:

هلا حبستموه ثلاثة أيام، وأطعمتموه في كل يوم رغيفاً؛ لعله يتوب فيتوب الله تعالى عليه؟

“Onu üç gün hapsederek, Allah Teâlâ’ya tevbe etmesi için her güne bir ekmek yedirdiniz mi?”[50] Sonra İbnu’l-Kassar der ki: “Sahabeden hiç biri buna karşı çıkmamıştır. Onlar, Rasûlullah sallallâhu aleyhi ve sellem’in: “Kim dinini değiştirirse onu öldürün” hadisini; “eğer dönüş yapmazsa” şeklinde anlamışlardı.[51] Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: “Eğer tevbe eder, namazı kılar ve zekâtı verirlerse yollarını serbest bırakın.” (Tevbe 5)[52]

Mü’minlerin emiri Ali radıyallahu anh’ın İbn Sebe’cilere üç gün süre vermesi de diğer bir önemli delildir.[53] Bu bize şunu göstermektedir: Herhangi bir Müslüman şahıs, ne kadar büyük olursa olsun, söylediği bir söz yahut işlediği bir fiil sebebiyle, ondan açıklama istenmedikçe tekfir edilemez!

Şeyhulislam İbn Teymiyye rahimehullah, sahabenin mürtedin tevbe ettirileceği hususunda icma ettiklerini zikretmiştir.[54]

Şeyhulislam İbn Teymiyye rahimehullah şöyle demiştir: “Hüccet ikame edilmedikçe ve hüccet beyan edilmedikçe hiç kimse, Müslümanlardan hata eden veya yanlış yapan bir kimseyi tekfir edemez. Kesin olarak islam’ı sabit olan kimseden bu vasıf, şüphe sebebiyle izale edilemez. Mutlaka hüccet ikamesi ve şüphenin giderilmesi gerekir.”[55]

Hafız İbn Hacer rahimehullah şöyle demiştir: “Bir yol bulunabildiği sürece tekfirden sakınmak gerekir.”[56]

Ebû Sufyan Talha b. Nafi şöyle demiştir: “Mekke'yi ziyaret edip Fihr oğullarına konuk olan Câbir radıyallahu anh'e sordum. Sonra bir adam kendisine: “Sizler ehl-i kıbleden hiç kimseyi müşrik olarak itham eder miydiniz?” diye sordu. Dedi ki: “Allah’a sığınırım.” Adam bu cevaptan ürktü, sonra “Onlardan hiç kimseye “kafir” diye hitap eder miydiniz?” diye sordu. “Hayır” dedi.”^{^[57]}

Cundub b. Abdillah radıyallahu anh’den: Rasulullah sallallahu aleyhi ve sellem buyurdu ki:

مَنْ صَلَّى صَلاتَنَا، وَاسْتَقْبَلَ قِبْلَتَنَا وَأَكَلَ ذَبِيحَتَنَا فَذَلِك الْمُسلم، لَهُ ذمَّة الله، وَذمَّة رَسُولِهِ

“Kim namazımızı kılar, kıblemize yönelir, kestiğimizi yerse o Müslümandır. Allahın zimmeti ve rasulünün zimmeti onun üzerindedir.”^{^[58]}

Buhari aynısını Enes b. Malik radıyallahu anh’den, Ebu Yusuf; Ebu Hureyre radıyallahu anh’den merfu olarak rivayet etmişlerdir.^{^[59]}

Nafi dedi ki: “Bir adam İbn Ömer radıyallahu anhuma’ya: “Benim bir komşum var, benim aleyhimde şirk ile şahitlik ediyor” dedi. İbn Ömer radıyallahu anhuma dedi ki: “La ilahe illallah diyerek onu yalanlamadın mı?”^{^[60]}

Davet İmamlarının Muayyen Şahsa Hüccet İkamesi Meselesi Hakkında Sözleri

Muhammed b. Abdilvehhab Zan İle Tekfirde Bulunmaz